Ik neem je mee in mijn hart, terwijl ik verderga met mijn leven
In deze blog deel ik mijn persoonlijke ervaringen met rouw en het verlies van mijn vader, die in 2023 overleed. Over het gemis dat zich soms op de meest onverwachte momenten aandient, de liefde die blijft en hoe ik het verlies steeds meer verweef met mijn eigen leven. Want verdergaan betekent voor mij niet dat ik mijn verdriet achter me moet laten. Juist door het de ruimte te geven, ervaar ik dat ik het leven ten volle kan blijven voelen. Met alles wat daarbij hoort.
Drie jaar geleden overleed mijn vader. En soms is daar, na drie jaar, dat stemmetje dat zegt: ‘Nou, het is nu toch wel een keer klaar? Op een gegeven moment heb je het wel een plek gegeven, toch?’ Maar moet dat? Moet het klaar zijn? Of is rouw iets wat je gaandeweg integreert? Wat je verweeft met je eigen leven?
Ik ervaar rouw als een metgezel die je je hele leven met je meedraagt. Soms laat hij zich maanden niet zien en dan ineens dient hij zich weer aan. Met golven van verdriet. Gemis. Juist op de meest bijzondere of onverwachte momenten. Op momenten waarop het leven naar je glimlacht.
Wanneer geluk en verdriet elkaar ontmoeten
Ik herinner me nog dat we werden gebeld door de makelaar. We hadden het huis gekregen! Ik was ontzettend blij. En toen ik de telefoon ophing, voelde ik grote golven van verdriet. Omdat ik dit mooie nieuws zo graag met mijn vader had willen delen. Hem even had willen bellen, zijn stem had willen horen en hem had willen vertellen hoe blij ik was.
Dat is voor mij het rauwe randje van rouw. Juist op de momenten waarop het leven iets moois brengt, wordt de afwezigheid voelbaar van degene met wie je het zo graag had willen delen.
Het ontmoeten van je partner. Je huwelijksdag. De geboorte van je kinderen. De kleinkinderen die opa of oma nooit zullen leren kennen. Al die momenten waarop het leven doorgaat, terwijl je iemand zo graag naast je had willen hebben.
En dat is misschien wel een van de moeilijkste dingen aan het verliezen van iemand van wie je houdt. Niet alleen afscheid nemen van wat er was, maar ook van alles wat er niet meer zal zijn.
Wanneer ben je klaar met rouwen?
Ik vraag me weleens af waar dat idee vandaan komt. Dat we na een bepaalde tijd klaar zouden moeten zijn met verdriet. Alsof rouw een proces is met een begin en een einde. Alsof er ergens een moment komt waarop je kunt zeggen: zo, nu heb ik het verwerkt.
Maar zo ervaar ik het helemaal niet. Ik kan weken of maanden ontzettend gelukkig zijn. Genieten van het leven, plannen maken, dansen, lachen en verliefd zijn op alles wat het leven me brengt. En dan ineens kan ik mijn vader zo ontzettend missen.
Betekent dat dat ik niet verder ben gekomen? Dat ik zijn overlijden nog niet voldoende heb verwerkt? Voor mij niet.
Rouw is geen lineair proces met een begin en een einde. Er is geen moment waarop je klaar moet zijn of waarop je het verdriet definitief een plek moet hebben gegeven. En er is al helemaal niets om je voor te schamen wanneer je jaren na het overlijden van iemand van wie je houdt nog steeds overvallen wordt door emoties.
Want waarom zou ik me schamen voor het verdriet om iemand van wie ik zoveel houd? Het laat zien dat er liefde was. En dat die liefde er nog altijd is.
Verder leven betekent voor mij niet dat ik mijn vader achterlaat
Wat ik de afgelopen drie jaar steeds meer ben gaan ervaren, is dat juist het toelaten van mijn verdriet mij helpt om verder te gaan met mijn leven. Dat ik het niet hoef weg te drukken, niet hoef te rationaliseren of mezelf hoef te vertellen dat het inmiddels wel genoeg is geweest.
Zolang die golven van verdriet zich blijven aandienen, zal ik ze de ruimte blijven geven. Mijn tranen laten stromen. Keer op keer. Ook wanneer het verdriet zich aandient op een moment waarop het eigenlijk helemaal niet uitkomt. Of dat nu over één jaar, vijf jaar of dertig jaar nog zo is. Als dat zo is, dan is dat zo.
Voor mij betekent verdergaan niet dat ik mijn vader of het verdriet achter me moet laten. Het betekent dat ik het verlies verweef met mijn leven. Dat ik hem mag blijven missen én mijn eigen leven ten volle mag leven.
En tegelijkertijd besef ik dat er een verschil is tussen iemand blijven missen en het gevoel hebben dat je zonder diegene niet verder kunt. Dat vind ik een wezenlijk onderscheid.
Ik wil mijn vader blijven herinneren, de liefde blijven voelen en zijn plek in mijn hart behouden. Maar ik wil ook mijn eigen leven leven. Nieuwe herinneringen maken, dingen ondernemen die me gelukkig maken en mezelf blijven openstellen voor alles wat het leven me nog te brengen heeft.
Ik wil geraakt blijven worden door het leven
Misschien is dat wel wat het verlies van mijn vader me steeds opnieuw laat ervaren. Hoe ontzettend kostbaar het leven is en hoeveel ik ervan wil voelen.
Die prachtige zonsopkomst waar ik zo van kan genieten. Een bijzonder gesprek met een vriend. Een muzieknummer dat me tot diep in mijn ziel raakt. Een avontuur midden in de natuur. Ik wil schaterlachen totdat ik bijna in mijn broek plas. Zo hard dat mijn hele lijf ervan schudt en de tranen over mijn wangen rollen.
Ik wil dansen, liefhebben, me verwonderen, nieuwe plekken ontdekken en herinneringen maken. Ik wil geraakt blijven worden door het leven. Door alles wat het leven mij brengt. De liefde, de blijdschap, de levenslust en ook het verdriet dat daar voor mij onlosmakelijk bij hoort.
Ik wil het allemaal blijven voelen.
Juist door ruimte te geven aan mijn verdriet, ervaar ik dat ik ook open kan blijven staan voor de schoonheid van het leven. Dat het gemis en mijn levensvreugde naast elkaar mogen bestaan.
Rouw kent geen einddatum. Liefde ook niet.
Ik weet niet hoe mijn rouw er over tien of twintig jaar uitziet. Misschien zal ik op een dag opnieuw worden overvallen door een golf van verdriet, op een moment waarop ik het totaal niet verwacht. En misschien zal ik dan opnieuw mijn tranen laten stromen.
Niet omdat ik ben blijven hangen in het verleden, maar omdat mijn vader onderdeel blijft van mijn leven, ook nu hij er niet meer is.
Ik hoef mijn verdriet niet achter me te laten om verder te kunnen. Ik mag hem blijven missen, de liefde blijven voelen en tegelijkertijd met heel mijn hart blijven leven.
Ik neem je mee in mijn hart, pa. Terwijl ik verderga met mijn leven.
Want juist daar waar het verdriet gevoeld mag worden, wordt ook de liefde voelbaar.
Het verlies van mijn vader heeft me opnieuw laten ervaren hoe belangrijk het voor mij is om ruimte te geven aan alles wat het leven in ons raakt. Ook aan de gevoelens die we liever niet willen voelen, die we proberen te begrijpen of die we proberen weg te stoppen of te vermijden.
In de 1-op-1 trajecten en groepstrajecten die ik begeleid in mijn praktijk bij Vivendi zie ik regelmatig hoe mensen met hun hoofd al zoveel begrijpen, maar hoe moeilijk het soms is om werkelijk contact te maken met wat er vanbinnen leeft. En vooral om daar ruimte aan te geven. Het verdriet, de angst, de boosheid of het verlangen dat misschien al zo lang geen ruimte heeft gekregen. Daar kan lichaamsgerichte therapie en ademwerk ondersteunend in zijn. Met lichaamsgerichte therapie en coaching gaan we naar de kern van wat er speelt. De focus ligt daarbij niet zozeer op praten en analyseren, maar veel meer op voelen en ervaren. Zodat je niet alleen inzichten opdoet, maar ook verandering kunt ervaren in hoe je je voelt, reageert en keuzes maakt.
Rouw en verlies zijn hele persoonlijke ervaringen. Iedereen rouwt op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo. In deze blog deel ik mijn eigen ervaringen en wat voor mij helpend is geweest in het omgaan met het verlies van mijn vader. Dat hoeft voor een ander niet op dezelfde manier te werken. Er bestaat geen juiste manier om te rouwen.
